ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ

ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

Μια από τις πιο μαύρες σελίδες της ιστορίας όχι μόνο του Ελληνικού κράτους αλλά και του Ελληνικού έθνους από την αυγή της ύπαρξής του είναι η Μικρασιατική Καταστροφή.
Προσωπικά το θεωρώ ως το πιο καταστροφικό γεγονός που έχει συμβεί στον Ελληνισμό όχι μόνο λόγω των τρομερών απωλειών - 25.000 νεκροί στρατιώτες, περίπου 800.000 νεκροί άμαχοι και 1.500.000 πρόσφυγες - αλλά και επειδή έθεσε τέλος στην αδιάκοπη ύπαρξη των Ελλήνων για 3.500 χρόνια στην γη της Μικράς Ασίας.

Τα ιστορικά γεγονότα που οδήγησαν σε αυτή την καταστροφή λίγο πολύ τα ξέρουμε όλοι. Στην Ελλάδα ως νικήτρια του Α Παγκοσμίου Πολέμου στο πλευρό της Αντάτ, παραχωρήθηκαν η Ανατολική Θράκη και η περιοχή της Σμύρνης. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε σχεδόν καταρρεύσει καθώς συμμετείχε στον πόλεμο στο πλευρό των ηττημένων. Τον Μάιο του 1919 τα ελληνικά στρατεύματα αποβιβάστηκαν στη Σμύρνη και έγιναν δεκτοί ως ελευθερωτές. Η υποδοχή που τους έγινε είναι ενδεικτική του τι αντιμετώπιζαν οι Έλληνες της Μικράς Ασίας, ο πληθυσμός των οποίων υπολογίζονταν εκείνη την περίοδο σε 2.000.000 με 2.500.000.

Μπορεί οι Έλληνες να ήλεγχαν το εμπόριο και να είχαν ένα ανώτερο επίπεδο διαβίωσης, παρέμεναν όμως κατεκτημένοι και έρμαιο στις ορέξεις των κατακτηκών. Η άνοδος των Νεοτούρκων το 1908 δημιούργησε μια προσωρινή ευεξία λόγω των θέσεών τους για τις μειονότητες, αλλά τα γεγονότα που ακολούθησαν έδειξαν το αντίθετο. Από τη στιγμή που η Οθωμανική Αυτοκρατορία μπήκε στον πόλεμο, οι χριστιανοί υπήκοοι άρχισαν να εξοντώνονται. Εκτοπίσεις, πορείες θανάτου και τάγματα εργασίας -τα λεγόμενα "αμελέ ταμπουρού".

Οι Τούρκοι βέβαια άρχισαν αμέσως τις εχθροπραξίες εναντίων των Ελλήνων. Την ημέρα της αποβίβασης υπήρξαν περιστατικά πυροβολισμών. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος όμως για τον Ελληνικό στρατό δεν προερχόταν από τους διαλυμμένους Τούρκους. Στις 19 Μαίου του 1919 αποβιβάστηκε στην Σαμψούντα ο Μουσταφά Κεμάλ, κυνηγημένος από τον Σουλτάνο ή με εντολή από τον Σουλτάνο κατά άλλους, δεν έχει και πολύ σημασία. Αποφασισμένος όμως να οργανώσει επανάσταση για να σώσει τη χώρα του.

Στους μήνες που ακολούθησαν ο Ελληνικός στρατός προέλασε προκειμένου να προστατεύσει τον ελληνικό πληθυσμό που βρισκόταν έξω από την περιοχή που είχε συμφωνηθεί και φυσικά με τις ευχές των Μεγάλων Δυνάμεων. Έφτασε σχεδόν 700 χιλιόμετρα μακριά από τις ακτές του Αιγαίου και 50 χιλιόμετρα μακριά από την νέα πρωτεύουσα των Τούρκων, την Άγκυρα. Όλα αυτά τα χιλιόμετρα προέλασης κερδίθηκαν με μάχες απίστευτης γενναιότητας και ηρωισμού, που όμως λόγω της τελικής έκβασης της εκστρατείας δεν είναι γνωστές στους περισσότερους.

Ο Ελληνικός στρατός απλώνονταν 700 χιλιόμετρα, με δυσκολίες στον ανεφοδιασμό, εχθρικό περιβάλλον μετά από κάποια απόσταση και σαν να μην έφταναν αυτά με εσωτερικά προβλήματα λόγω....πολιτικών φρονημάτων. Τον Νοέμβριο του 1920 μετά τον θάνατο του πρίγκηπα Αλεξάνδρου προκηρύχθηκαν εκλογές, τις οποίες και έχασε ο Βενιζέλος κυρίως γιατί οι αντίπαλοί του υποσχέθηκαν επιστροφή των στρατευμάτων. Και ας μην ξεχνούμε πως οι Έλληνες στρατιώτες πολεμούσαν από το 1912.

Και φυσικά όπως συμβαίνει ακόμα και σήμερα, όταν υπάρχουν εκλογές όλα σταματούν. Και μετά τις εκλογές υπάρχουν αντικαταστάσεις ανάλογα με τις κομματικές προτιμήσεις. Το ίδιο έγινε και στον Ελληνικό στρατό τότε. Αυτό σε συνδιασμό με την επάνοδο του Κωνσταντίνου, την δυσαρέσκεια των Μ.Δυνάμεων και την διπλωματική προσέγγιση Ρωσίας, Γαλλίας και Αγγλίας με τους Τούρκους έδωσε χρόνο στον Κεμάλ να προετοιμαστεί. Για πάνω από ένα χρόνο τα ελληνικά στρατεύματα ήταν καθηλωμένα και άπραγα στον Σαγγάριο. Το Ελληνικό στρατηγείο βρισκόταν 700 χιλμ μακριά από το μέτωπο, πληροφορίες δεν υπήρχαν, το ηθικό ήταν πεσμένο, ο ανεφοδιασμός ανεπαρκής.

Η μεγάλη αντεπίθεση των Τούρκων εκδηλώθηκε τον Αύγουστο του 1922, το μέτωπο κατέρρευσε και μετά ήταν όλα θέμα ημερών... 14 ημέρες χρειάστηκαν οι Τούρκοι για να φτάσουν στη Σμύρνη... Ο Ελληνικός στρατός υποχώρησε ατάκτως, αφήνοντας τους ελληνικούς πληθυσμούς στο έλεος των Τούρκων ατάκτων [τσέτες] και του τουρκικού στρατού.

Πρόσφυγες από όλη την Μικρά Ασία συνέρρεαν στη Σμύρνη και εκεί εκτιλύχθηκαν οι πιο τραγικές στιγμές στην ιστορία του Ελληνισμού και κάποιες από τις τραγικότερες στην ιστορία της ανθρωπότητας. Οι Τούρκοι βίαζαν, λεηλατούσαν, σκότωναν, έκαιγαν. Ανάγκασαν τους Έλληνες να στριμωχτούν στο λιμάνι...Από τη μια μεριά η θάλασσα και από την άλλη οι τσέτες. Στο λιμάνι της Σμύρνης αγκυροβολημένα ήταν πολεμικά συμμαχικά πλοία, όχι μόνο δεν βοήθησαν, αλλά πετούσαν πίσω στη θάλασσα όσους κατάφερναν να φτάσουν σε αυτά ή τους χτυπούσαν τα χέρια για να μην ανέβουν.

Όσοι δεν πρόλαβαν να φύγουν οδηγήθηκαν με πορείες στο εσωτερικό της Τουρκίας. Οι περισσότεροι θανατώθηκαν στο δρόμο από τους εξαγριωμένους "απλούς" Τούρκους, με φρικτούς τρόπους. Είναι ενδεικτικό ότι στην Μαγνησία σκοτώθηκαν 30.000 Έλληνες σε μια ημέρα. Την χειρότερη τύχη είχαν οι Μικρασιάτες που πολέμησαν με τον Ελληνικό στρατό. Όσοι απέμειναν ζωντανοί κλείστηκαν σε στρατόπεδα συγκεντρώσεως, όπου λίγους μήνες μετά τους δώθηκαν αριθμοί και τους χρησιμοποιούσαν σε αναγκαστικές εργασίες.

Όσοι επέζησαν από τα βασανιστήρια, το ξύλο, την πείνα, το μένος των Τούρκων και τις ασθένειες επέστρεψαν στην Ελλάδα μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης. Αλλά ήταν πολύ λίγοι....

Το θέμα δεν το άνοιξα τόσο για την αναλυτική παρουσίαση των ιστορικών γεγονότων, όσο για τις ανθρώπινες ιστορίες που διαδραματίστηκαν εκείνη την περίοδο και ίσως κάποια γεγονότα που δεν είναι ευρέως γνωστά.
Για τους πρόσφυγες που ήρθαν κυνηγημένοι στην Ελλάδα χωρίς τίποτα και έπρεπε να αντιμετωπίσουν και την εχθρική συμπεριφορά αρκετών κατοίκων της λεγόμενης "Παλαιάς Ελλάδας". Παρόλα αυτά όμως κατάφεραν να σταθούν στα πόδια τους, να δημιουργήσουν και να διακριθούν. Φορείς ενός πολιτισμού ανώτερου θα έλεγα από αυτόν που υπήρχε εδώ, άλλαξαν ριζικά την ελληνική κοινωνία.

Για τον πλοίαρχο και το πλήρωμα του Ιαπωνικού φορτηγού πλοίου που βρέθηκε τυχαία στη Σμύρνη τις ημέρες της καταστροφής και προτίμησε να πετάξει στη θάλασσα εμπορεύματα μεγάλης αξίας, μετάξι και δαντέλα, και να πάρει όσους περισσότερους πρόσφυγες μπορούσε. Τους έσωσε τη ζωή και τους μετέφερε στον Πειραιά. Την ίδια ώρα που οι "σύμμαχοι" γινόντουσαν συνένοχοι στο έγκλημα.

Για τον Μητροπολίτη της Σμύρνης, Χρυσόστομο που αρνήθηκε να εγκαταλείψει το ποίμνιό του και υπέστη μαρτυρικό θάνατο όταν ο Νουρεντίν τον παρέδωσε στο πλήθος. Του έβγαλαν τα μάτια, του ξερίζωσαν μαλλιά και γένια, τον χτύπησαν και τον έσειραν δεμένο πίσω από ένα αυτοκίνητο μέχρι τους τουρκομαχαλάδες όπου και τον αποτελείωσαν.

Για την Ελληνική σημαία που έστρωσαν στον Κεμάλ για να την πατήσει όταν εισήλθε θριαμβευτής στη Σμύρνη, αλλά αρνήθηκε να το κάνει λέγοντας πως η σημαία είναι η τιμή του έθνους και έδωσε εντολή να τη μαζέψουν.

Για τους Κούρδους που συμμετείχαν στα σώματα των τσετών και είναι υπεύθυνοι για μεγάλα εγκλήματα εναντίων των Ελλήνων.

Θα ήθελα πολύ να ακούσω και την δική σας γνώμη για όλα αυτά που έγιναν τότε και που 87 χρόνια μετά, συνεχίζουν να χωρίζουν την ιστορία του τόπου σε πριν και μετά.